Lale Üretimi

\r\n

\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

Lâle Soğan Üretimi.
LALE SOĞANI\r\n TOPRAK\r\n
NE ZAMAN DİKİLMELİ?\r\n İKLİM\r\n
TOPRAK YAPISI NASIL OLMALI?\r\n GÜBRELEME
GÜBRELEME\r\n DİKİM\r\n
SOĞANLAR NEREYE DİKİLMELİ?\r\n HASTALIK ve ZARARLILARLA MÜCADELE
SOĞANLARIN DİKİM DERİNLİĞİ\r\n SELEKSİYON ve BAŞ KIRMA
DİKİM ARALIKLARI NE KADAR OLMALI?\r\n HASAT\r\n
SOĞANLAR NASIL DİKİLMELİ?\r\n DEPO\r\nİŞLEMLERİ
TOPRAK YAPISI NASIL OLMALI?\r\n
\r\nDİKİM SONRASI İHTİYAÇLAR NELERDİR?
\r\nÇİÇEKLENME BİTİMİ
\r\nLALENİN SİSTEMATİKTEKİ YERİ, ANAVATANI

\r\n

\r\n

\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

LALE SOĞANI\r\n \r\n

\r\n

Lale\r\nsoğanları türlerine bağlı olarak Eylül – Kasım aylarında dikimleri\r\nyapılır. Çiçeklenme zamanı olarak da yine türlere bağlı olarak Şubat\r\n- Mayıs aylarıdır. \r\n

Halen binlerce tür olmasına karşılık her yıl yeni\r\nvaryeteler üretilmektedir. Bu konuda Hollanda gerek üretim gerekse\r\nticaretinde söz sahibidir ve tekel durumundadır. Lale soğanlarının\r\ntüm varyetelerine bakıldığında orijinlerinin Orta Asya ve Ön Asya\r\nolduğu görülmektedir. Üretilen yeni melez türlerde; yeni renk\r\ntonları, yeni formlar, farklı çiçeklenme periyotları ve daha\r\ndayanıklı ve uzun süreli çiçek açabilecek özellikler\r\ngeliştirilmektedir. Ancak ticari olarak piyasada bulunan müdahale\r\nedilmemiş türlerde ise en doğal halleri ile üretilmeye\r\nçalışılmaktadır.

\r\nMelez türlerdeki diğer bir özellikte ticari kaygılardan ötürü\r\nsoğanların bir sonraki yıllarda üreme özelliği kilitlenmektedir Lale\r\nsoğanları yumrulama şeklinde üremektedir. Bu şekilde mutasyona\r\nuğrayan lale soğanları müdahale edilmeksizin de mutasyona\r\nuğrayabilmekte kalitelerinde farklılıklar oluşabilmektedir.\r\n

Lale türleri çiçek açma periyotları, formları ve\r\norijinleri göz önüne alınarak aşağıdaki türlerden bahsedebiliriz:

\r\nErkenci laleler,\r\n\r\nDuble çicekli erkenci laleler,\r\n\r\nDarwin hybritleri,\r\n\r\nGeç açan laleler,\r\n\r\nGeç açan duble laleler,\r\n\r\nGreigi laleleri (melez)\r\n\r\nParrot laleler,\r\n\r\nZambak tipi laleler,\r\n\r\nYukarıdaki türlere göre kullanılacak alanların özellikleri göz önüne\r\nalınarak temin edilir. Her türün kendine has özelliği vardır. Fiyat\r\naralıkları da buna göre değişmektedir.

\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nNE ZAMAN DİKİLMELİ ? \r\n

\r\n

Çiçek soğanları ilkbaharda\r\nçiçeklenen güz soğanları ve yazın çiçeklenen yaz soğanları olarak\r\nikiye ayrılırlar. Güz soğanları yaşadığımız yerin iklim koşullarına\r\nbağlı olarak dikim zamanlarında farklılık gösterebilir. Soğuk iklime\r\nsahip yerlerde Eylül ile Kasım ayları arasında, ılıman iklime sahip\r\nolan yerlerde Ekim ile Ocak ayları arasında dikilebilirler. İlk\r\ndondan sonra toprağın rahatlıkla işlenebilir olması dikim için\r\nidealdir. Yaz soğanları ise Mart -Haziran ayları arasında\r\ndikilebilir. İklim soğuk ise yaza doğru, sıcak ise Mart ayından\r\nitibaren dikilebilirler.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nTOPRAK YAPISI NASIL OLMALI ? \r\n

\r\n

Toprağın iyi drene olması dikkat\r\nedilmesi gereken en önemli noktadır. Unutmamak gerekir ki ne\r\ndikerseniz dikin toprağın iyi işlenmiş olması her zaman çok\r\nönemlidir. Bu sadece dikimi kolaylaştırmakla kalmaz aynı zamanda\r\nsoğanların yeni köklerinin iyi bir başlangıç yapmalarına da yardımcı\r\nolur. Drenajın sağlanmış olması şartıyla soğanları saksılara da\r\ndikebilirsiniz.Tüm toprak türleri çiçek soğanları için uygundur. Ancak çiçeklerin\r\nbol ve canlı olması ve çürümeden birkaç yıl kullanılması\r\nisteniyorsa, besin değeri yüksek, fiziksel özellikleri ideal olan\r\nhazır torflarla karıştırılmış ortamda yetiştirilmelidir. Genel\r\nkullanım torfları ise bu ihtiyaca fazlasıyla cevap verecek\r\nniteliktedirler.Aşırı ıslak toprak sorun yaratabilir. Toprağın dikimden önce iyice\r\nçapalanması gereklidir. Aşırı killi toprak üst tabakaya torf ve\r\ngübre ilave edilerek uygun hale getirilir.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nGÜBRELEME \r\n

\r\n

Genel olarak çiçek soğanları\r\nayrıca bir gübrelemeye ihtiyaç göstermezler çünkü soğanlı bitkiler\r\nkendi gıda rezervlerini bünyelerinde depolarlar. Ancak daha uzun\r\nömürlü ve daha zengin çiçeklenme için özel soğan gübresi ile\r\nçiçeklerinizin daha uzun ömürlü ve daha canlı renkli olmalarını\r\nsağlayabilirsiniz.Eğer çiçek soğanlarınız birkaç yıl toprakta bırakılacaklarsa\r\nsonbaharda toprağın yavaş yarayışlı gübre ile beslenmesi önerilir.\r\nBu ilave gıda soğanlarınızın gelecek ilkbaharda sağlıklı bir şekilde\r\nçiçeklenmeleri için gerekli gücü toplamasına yardımcı olur. Bu\r\ngübreleme her yıl tekrarlanmalıdır.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nSOĞANLAR NEREYE DİKİLMELİ ? \r\n

\r\n

Genellikle bahçenin herhangi bir\r\nyerine (güneşli, gölgeli, yarı gölgeli alanlar, bordürler, teraslar,\r\nçitlerin etrafı veya ağaç altlarına vb.) dikilebilirler. Boyları\r\nkısa olanları önlerinde görüntülerini kapatacak herhangi bir engel\r\nolmaksızın, uzun boylu soğanları ise duvar önlerine veya bordürlerin\r\narka kısmına gelecek şekilde dikilmeleri önerilir.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nSOĞANLARIN DİKİM DERİNLİĞİ  \r\n

\r\n

Soğanların dikim derinlikleriyle\r\nilgili genel kural, soğanın boyunun iki katı derinliğe dikilmeleri\r\ngerektiğidir. Daha açıklayıcı olmak gerekirse, örneğin soğanın çapı\r\n16 cm ise soğanı yaklaşık 30 cm derinliğe, çapı 5 cm ise yaklaşık 10\r\ncm derinliğe dikmeniz önerilmektedir. Dikim derinlikleri soğan\r\npaketleri üzerinde ayrıca belirtilmektedir.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nDİKİM ARALIKLARI NE KADAR OLMALI ? \r\n

\r\n

Küçük canlı çiçek soğanları\r\nbirbirlerine oldukça yakın yaklaşık 10ar cm aralıklarla daha büyük\r\ncanlı soğanlar ise yaklaşık 12-13 cm aralıklarla dikilebilirler. Çok\r\ndaha belirgin bir renk cümbüşü yaratmak istenilirse soğanları daha\r\nyakın, hatta birbirlerine neredeyse değecek kadar yakında\r\ndikebilirsiniz.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nSOĞANLAR NASIL DİKİLMELİ ? \r\n

\r\n

Soğanlarınızı dikmeye başlamadan\r\nönce birbirlerine uygun aralıklarla yere dizmeniz önerilir. Bir mala\r\nveya soğan dikim aleti yardımıyla toprakta uygun derinlikte çukur\r\naçtıktan sonra büyüme tarafları yukarı gelecek şekilde\r\nyerleştirilmelidir. Daha sonra delikler toprakla doldurulup hafifçe\r\nbastırılmalıdır.Eğer çok miktarda soğan dikilecek ise tüm dikim alanını önceden\r\nkazarak dikime hazırlamak çok daha pratiktir. Daha sonra dikeceğiniz\r\nsoğan ve yumruları uygun derinliklere, birbirlerine uygun\r\naralıklarla topraktaki yerlerine yerleştirebilir ve delikleri\r\naçarken çıkarttığınız toprakla üzerini örtebilirsiniz.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nTOPRAK YAPISI NASIL OLMALI ? \r\n

\r\n

Eğer yağmur yağmıyorsa, dikimden\r\nhemen sonra soğanları sulamanız önerilir. Soğanlar ıslak toprakta\r\ndaha çabuk kök oluşturacaklardır ki bu da bitkinin bundan sonraki\r\ngelişimi için çok önemlidir.Soğanların çiçeklenmeye başlamalarına kadar olan süre boyunca\r\nyağacak olan kış ve ilkbahar yağmurları geri kalan su ihtiyacını\r\ngidereceklerdir. Ancak eğer kışın da kuru iklime sahip olan bir\r\nbölgede yaşıyorsanız, belirli aralıklarla sulamanız gerekecektir.\r\nKısacası toprağın kurumasına izin verilmemelidir.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nDİKİM SONRASI İHTİYAÇLAR NELERDİR\r\n? \r\n

\r\n

Güz soğanlarının yapraklardan veya\r\nsamandan oluşmuş koruyucu bir örtüye pek ihtiyaçları yoktur. Bununla\r\nbirlikte eğer yaşadığınız bölge çok soğuk olup sürekli don\r\nyaşanıyorsa veya kış şartları çok şiddetliyse ve eğer soğanlarınız\r\nerken dikildiyse, ölü yapraklarla yada saman ile 10cm kalınlığındaki\r\nbir koruyucu tabaka soğanlarınızı donmaktan koruyacaktır.Soğanların pek çoğu aynı zaman da “çok yıllık” bitkiler\r\nolduklarından toprakta yerlerinde bırakılabilirler ve böylece bir\r\nsonraki sene de çiçeklenecektir.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nÇİÇEKLENME BİTİMİ \r\n

\r\n

Son aşamada çiçek tohumları\r\noluşmadan önce kafalarını kesiniz. Daha sonra, yapraklarda tamamen\r\nsolunca soğanları sökerek temizleyiniz. Aynı saksıyı kışlık bir\r\nbitki ekmek için acilen boşaltmanız gerekiyorsa, yapraklar solmaya\r\nbaşladığında soğanları yaprakları ile birlikte itinalı bir şekilde\r\nbahçenizde gölge, serin ve rutubetsiz bir yerde bir sonraki dikim\r\nmevsimine kadar bekletiniz.Ancak lale soğanları çiçeklenme bitiminden sonra toprakta\r\nbırakılmamalıdır, aksi halde çürürler. Topraktan çıkartılıp serin,\r\nkuru ve gölge bir yerde saklanmalıdır.Yaz soğanlarının da pek çoğu “çok yıllık” bitkilerdir. Örneğin Dalya\r\nher sene daha fazla sayıda çiçeklenme yapar. Soğan paketlerinin\r\narkasında dikim derinliğiyle ilgili dikim ve çiçeklenme zamanlarını\r\ngösteren şemalar vardır.Bunlardan yararlanarak her soğanın uygun dikim koşullarını\r\nsağlayabilir. Bulunduğunuz mevsime göre uygun soğanı dikebilirsiniz.\r\nTablolarla ilgili kullanım bilgilerini aşağıdaki örneklerde\r\ngörebilirsiniz.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nLALENİN SİSTEMATİKTEKİ YERİ,\r\nANAVATANI \r\n

\r\n

Monokotiledonlar sınıfından,\r\nLiliiflorae (liliales) takımından, Liliaceae familyasından Tulipa\r\ngesneriana Latince adlı lale, sert kahverengi bir kabukla örtülü\r\narmudi formlu bir çiçek soğanıdır.Anadolu’nun dağlık bölgeleri, Kafkasya, Himalayalar’ın 4000 m ye\r\nkadar olan yüksekliklerinde, yani yazın kuru ve sıcak, kışın soğuk\r\nve nemli geçen iklime sahip bölgelerde doğal olarak yetişir.Doğal laleler arasında yapılan melezlemeler sonucu bir çok yeni\r\nçeşitler elde edilmiştir. Elde edilmiş 5000 in üzerinde lale\r\nvaryetesi mevcuttur. Kültür varyetelerinin sınıflandırması, çoğunun\r\norijinlerinin belli olmaması nedeniyle yapılamamaktadır. Kültür\r\nvaryeteleri çoğunlukla diploid (2n=24) olup arada triploid ve\r\ntetraploidlerede rastlanmaktadır.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nTOPRAK \r\n

\r\n

Lale soğanı üretiminde\r\ntaşsız,kumlu-tınlı, kireçsiz ve pH ı ortalama 7 olan topraklar\r\ntercih edilir. Toprağın, dikim öncesi iyi bir şekilde hazırlanması,\r\ntezeksiz ve düz olması istenmektedir. Diğer önemli bir noktada\r\nlalenin her yıl değişik bir alanda üretime alınması yani toprak\r\ndeğiştirme gerekliliğidir. Bu özellikle lale ateş hastalığına karşı\r\nalınan bir önlemdir ayrıca renk karışımı söz konusu değildir.\r\nLiteratürlerde lale dikilmiş bir alana tekrar lale dikmek için\r\nortalama 5 yıl geçmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nİKLİM \r\n

\r\n

Üretimde rakımın yüksek, kışın\r\nsoğuk ve karlı yerler önerilmektedir.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nGÜBRELEME \r\n

\r\n

Gerekli toprak analizleri\r\nyapıldıktan ve bitkinin gereksinim duyduğu besin madde miktarları\r\nsaptandıktan sonra bir gübreleme yapmak önerilmekle beraber genelde\r\ndikimden 2-3 hafta evvel 40 kg.kompoze gübre hesabıyla Amonyum\r\nsülfat ile gübreleme yapılır.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nDİKİM \r\n

\r\n

Ekim-Kasım aylarında, sıra usulü\r\ndikim uygulanır. Homojen havalanmayı sağlamak için sıraların hakim\r\nrüzgarların estiği yönde olması istenir. Keseksiz toprak yapısı ve\r\nsu birikintileri hastalıklara yataklık yapacağından tesviyesi düzgün\r\nbir arazi istenir. Lale soğanlarında büyüklükleri değişiklik\r\ngöstermekle birlikte ortalama 10-13 cm derinlikte olabilir. Ağır\r\ntopraklarda soğanın 6-7 cm derine dikimi kafidir. Profesyonel bir\r\nyetiştiricilik için mutlaka soğan ilaçlaması yapılmalıdır. (Fungisit)\r\nDikim derinliği, dikim makinesi ile ayarlanabilir. Sıra arası mesafe\r\n75 cm idealdir. Dikim yapılırken büyüklükleri ve renkleri aynı olan\r\nsoğanların dikim yapılmasına dikkat edilmelidir. Bir metrekare alana\r\nortalama 150-250 adet soğan düşecek şekilde ayarlama yapılmalıdır.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nHASTALIK ve ZARARLILARLA MÜCADELE  \r\n

\r\n

Yeşil aksam oluşumundan çiçekler\r\ngörülene dek her 15 günde bir Maneb, Zineb, Benlate gb.\r\nFungusitlerle münavebeli olarak ilaçlama yapılır. Toprak altı ya da\r\nüstü zararları için de herhangi bir insektisit ( Tiodan, Heptaklor,\r\nMorocide vs. gibi) zararlıların çeşidine göre herhangi biri\r\nkullanılabilir.Üretim alanında hastalıklı bitkiler tespit edilirse bunların soğanı\r\nile birlikte sökülerek imha edilirler.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nSELEKSİYON ve BAŞ KIRMA \r\n

\r\n

Seleksiyonun amacı ana türler\r\niçine karışmış diğer yabancı türlerin popülasyondan\r\nuzaklaştırılmasıdır. Goncalar renk göstermeye başlayınca devamlı\r\nkontroller ile yabancı tür ve çeşitler saptanıp soğanıyla beraber\r\nyerinden sökülür ve tarla dışında bir yerde toplanıp imha edilirler.Soğanın besin maddelerini çiçek ve çiçekte tohum oluşumu için\r\nharcamasını önlemek amacıyla goncalar renk göstermeye başlayınca\r\ngoncanın hemen altından koparılır ve toplanan bu goncalar tarlanın\r\ndışında bir yere gömülerek imha edilir.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\nHASAT \r\n

\r\n

Soğanın söküm zamanının geldiği;\r\nbitki yapraklarının sararıp kahverengileşmeye başlamasıyla, soğan\r\ndış yüzünün kahverengileşip kayganlaşmasıyla anlaşılır. Söküm zamanı\r\ngelmiş olan soğanları makine ile, çeşitlerin birbirine karışımını\r\nengellemek amacıyla ayrı ayrı ve özenle sökülürler, sandıklara\r\nkoyulup etiketlenirler ve depoya sevk edilirler.
\r\n
\r\n
\r\n
\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

\r\n

DEPO\r\nİŞLEMLERİ \r\n
\r\n

\r\n

Söküm sonrası depoya\r\ngelen soğanlar tekrar üretimde kullanılması ya da kesme çiçekçilikte\r\nkullanılmasına göre farklı işlemlere tabii tutulurlar. Doğal\r\nyollarla oluşan ve ana soğana bitişik bulunan soğanlar(yavrular).\r\nDepo koşullarında, ana soğandan ayrılan yavru soğanlarla birlikte\r\nkökleri temizlenir ve numaralandırma makinesinden geçirilerek,\r\niriliklerine göre sınıflandırılır ve kasalar da etiketli bir şekilde\r\nuygun depo şartlarında muhafaza edilir. Amaca uygun olarak 2 farklı\r\nşekilde işleme tabi tutulur.\r\n\r\n1) Soğanlar tekrar üretimde kullanılmasıSıcaklık artışıyla lale soğanı parçalanması (yavru yapma ) sağlanır,\r\ndepo sıcaklığı düşürüldükçe yavru yapma, parçalanma azalır.\r\nLemmers’e göre şöyle bir sıcaklık rejimi de uygulanabilir:Söküm sonrası 2 hafta 28 dereceTemmuz ayında 25 “Ağustos ayında 20 “Eylül ayında 20 “\r\n\r\nEkim ayında 17 “\r\n\r\nKasım ayında 15 ” (dikim mümkünse kasıma kadar kalmamalıdır)

\r\n

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir