Lalelerin kökeni nereye dayanır?

Amsterdam’dan olsun ya da olmasın laleler, Hollanda’nın yel değirmenleri ve sabolar kadar ünlü bir sembolüdür. Ama aslında lalelerin kökeni Hollanda değildir.\r\n\r\nLalelerin doğal habitatları dağlık arazilerdir\r\n\r\nHollanda’ya İstanbul’dan ilk lale, topu topu 1554’te getirilmiştir. Yabani\r\nlaleler güney Avrupa’da, Kuzey Afrika’da ve Çin’in kuzeydoğusuna kadar olan\r\nAsya’nın bazı kısımlarında bulunabilir. Lale hem Türkiye’nin hem de İran’ın\r\nmilli çiçeğidir.\r\n\r\nÇiçeğin ismi Türkçe den geliyor\r\n\r\nÇiçeğin ismi Farsça’da türban anlamındaki dulband kelimesinin Türkçe söylenişi\r\nolan tülbent kelimesinden gelir. Bu nedenle etimologlar henüz tam açmamış lale\r\nşeklinin türbana benzeyişini “hayali benzerlik” olarak adlandırırlar (ya da\r\nbelki de Türklerin geleneksel olarak başlıklarına bu çiçeği takmalarından dolayı\r\nolabilir).\r\n\r\nLaleler Nederland’da [Alçak Ülke] (böyle dememiz gerekiyor: “Hollanda” 12\r\nbölgeden sadece iki tanesini tanımlıyor) son derece popüler oldu, ama 17.\r\nyüzyılın büyük “lale çılgınlığı (tulipomania*)” hikayeleri şimdilerde kabak tadı\r\nverdi.\r\n\r\n*Tulipomania tabiri, Hollanda’da özellikle 1636-1637’de lale soğanına artan\r\nilginin lale fiyatlarında inanılmaz artışlara neden olmasına karşılık olarak\r\nkullanılmaktadır. Bu terim sonradan ekonomik patlamalar için bir metafor alarak\r\nda kullanılmıştır.\r\n\r\nDeutsche Bank’ta Küresel Strateji Başkanı olan Profesör Peter Garber’a göre,\r\nlale fiyatlarının ani düşüşü sonucu iflas etmiş insanlarla ilgili en çarpıcı\r\nhikayeler, temel olarak tek bir kitaptan kaynaklanmaktaydı: Charles Mackay’in\r\n1952’de basılan Extraordinary Popular Delusions & the Madness of Crouds\r\n(Olağanüstü Kitlesel Yanılgılar ve Kalabalıkların Çılgınlığı) kitabı. Bu durum\r\nHollanda hükümetinin lale spekülasyonuna engel olmak için korku hikayeleri\r\nyayarak uyguladığı katı ahlakçı kampanyanın da bir sonucuydu.\r\n\r\nLale fiyatlarının şişirilmiş olduğu (ve en değerlisinden bir bitki soğanının bir\r\nev fiyatında olabileceği) doğru, fakat başka ülkelerde başka bitkilerin daha\r\nbile yüksek değerlere ulaştığı birçok örnek vardır: Örneğin 19. yüzyıl\r\nİngiltere’sinde orkideler.\r\n\r\nGarber, Hollanda’daki bu spekülasyonun en çılgın zamanının “1637’nin kasvetli\r\nHollanda kışında bir ay süren bir hadise olduğunu… ve gerçek bir ekonomik\r\nsonucunun olmadığını” söylüyor.\r\n\r\nBugün, Hollanda yılda üç milyar lale soğanı üretip bunun iki milyarını ihraç\r\netmektedir\r\n\r\nKaynak: Takvim Gazetesi

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir