Tarihsel ve Sanatsal açıdan Lâlemiz

Lalelerden takınır tacına gevher lale,\r\n\r\nŞah olurdur çemen iklimine benzer lale (Baki)\r\n\r\nLale, tarihsel süreç içinde Selçuklunun Osmanlı’nın elinde suya çizilen ebru\r\noldu. Saraylarda, camilerde çini oldu. Nakkaşların elinde taşlara işlenen figür\r\noldu. Yani Türk kültürünün ayrılmaz bir parçası oldu.\r\n\r\nLale, geçmişte ve günümüzde zarafetin, inceliğin ve masumiyetin bir sembolü\r\nolmuştur. Farsça “la’l” kelimesinin kırmızı anlamıyla ilişkilendirilen bu bitki,\r\nlale ismiyle şöhret kazanmıştır.\r\n\r\nOrta Asya’da, günlük yaşantıda kullanılan eşya ve aksesuarlarda lale motifini\r\nkullanan Türkler, kültürlerinin bir parçası olan laleyi 1071 Malazgirt\r\nSavaşı’ndan sonra Anadolu’ya getirmişlerdir. Orta Asya’dan gelen lale\r\nAnadolu’yu, Türk milleti de laleyi çok sevdi.\r\n\r\nFetih ile İstanbul’a gelen lale İstanbul’da çok sevilmiştir. Bir süre sonra lale\r\nözellikle İstanbul’un sembolü olmuş ve şehrin en değerli bitkisi sayılmıştır.\r\n‘Avni’ mahlasıyla şiirler yazan Fatih Sultan Mehmet divanında lalelerden de\r\nbahsetmiştir.\r\n\r\nKanuni Sultan Süleyman Döneminde lale bahçelerinin güzelliğinden etkilenen\r\nAvusturya elçisi Busbecq ile lale, Avrupa yolculuğuna başladı. Avrupalılar yeni\r\ntanıştıkları bu bitkiye Osmanlıların başlarına sardıkları tülbente atıf yaparak\r\n‘sarık biçimindeki çiçek’ anlamında “Tulipe” adını vermişlerdir.\r\n\r\nTürk şiirinde ilk defa Hz. Mevlana tarafından kullanılan lale, harflerinde nokta\r\nolmaması sebebiyle, lekesiz aşkın sembolü olarak görülmüş ve tasavvuf erbabı\r\ntarafından da İlahi aşkla özdeşleştirilmiştir.\r\n\r\nHem Avrupa’da hem de İstanbul’da daha çok saray ve zengin kesimlerin\r\nzevki haline gelen lale, harflerinin Allah lafzıyla benzerlik göstermesinden\r\ndolayı Anadolu halkı arasında da kısa sürede sevilmiş ve itibar görmüştür.\r\n\r\nDikensiz, gonca halinde ve parlak çiçeklere sahip olan lâleyi; şairler,\r\nsanatçılar, tasavvuf erbapları, edebiyatçılar, hükümdarlar, farklı manalara\r\nyorarak:\r\n\r\nAmber, âşık, damga, derviş, gerdanlık, güneş, güzel, hançer, sevgili,\r\nsürahi, süs, yıldız, gelin, yüz gibi anlamlar çıkarmışlardır.\r\n\r\nKısacası lale klasik kültürümüzde ve edebiyatımızda bir bitki ve süsleme unsuru\r\nolma özelliğini aşarak Türk ve İslam kültürünün en önemli göstergelerinden biri\r\nhaline gelmiştir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir